📘 کلیات نظامی گنجوی (خمسه نظامی)

✍🏻 نویسنده: حکیم جمال‌الدین ابومحمّد الیاس بن یوسف بن زکی بن مؤید (نظامی گنجوی)

📚 انتشارات: میلاد

📗 چاپ: دو جلدی – مجموعاً ۱۶۶۳ صفحه

🖋️ تصحیح: استاد وحید دستگردی 

🎭 موضوع: شعر، ادبیات کهن ایران، مثنوی‌های کلاسیک، داستان‌های عاشقانه و حکمی، قرن ششم هجری

🧭 معرفی کتاب

کتاب «کلیات نظامی گنجوی» یا همان خمسه نظامی، یکی از برجسته‌ترین و پربارترین آثار ادبیات فارسی است که در قالب مجموعه‌ای دو جلدی با تصحیح دقیق وحید دستگردی منتشر شده است. این مجموعه نفیس، شامل مشهورترین منظومه‌های حکیم نظامی است؛ شاعری که او را پیشوای داستان‌سرایی در ادب فارسی و یکی از بزرگ‌ترین مثنوی‌سرایان تاریخ ادبیات می‌دانند.

خمسه نظامی مجموعه‌ای است کم‌نظیر در زیبایی زبانی، قدرت تصویرسازی، ظرافت اندیشه و دقت شاعرانه. نظامی در هر یک از این آثار، جهانی مستقل آفریده است؛ جهانی پر از عشق، حکمت، راز، عرفان، تاریخ، اسطوره، انسان و طبیعت. قدرت او در خلق داستان‌های پیچیده، شخصیت‌پردازی، توصیف‌های بی‌بدیل و موسیقی بی‌نظیر کلام، خمسه را به میراثی جاودان تبدیل کرده است.

این نسخه از «کلیات نظامی» به‌صورت دقیق و بر اساس نسخه‌های کهن تصحیح شده و آثار زیر را در بر می‌گیرد:

• مخزن‌الاسرار
• خسرو و شیرین
• لیلی و مجنون
• هفت پیکر (بهرام‌نامه)
• اسکندرنامه (دو بخش: شرف‌نامه و اقبال‌نامه)
• خُردنامه (یا خردنامه اسکندری) در برخی نسخه‌ها

این کتاب نه‌تنها دربردارندهٔ شاهکارهای شعری نظامی است، بلکه شرحی کوتاه بر زندگینامه شاعر، توضیحاتی درباره سبک شعری او، منابع روایت‌ها و جایگاه خمسه در ادبیات جهان را نیز ارائه می‌کند.

⭐ درباره محتوای خمسه نظامی

📘 ۱. مخزن‌الاسرار

مثنوی اخلاقی–عرفانی، سرشار از حکمت‌های زندگی، موعظه‌ها، تمثیل‌ها و داستان‌های کوتاه.

📕 ۲. خسرو و شیرین

یکی از عاشقانه‌ترین روایت‌های زبان فارسی؛ داستان عشق خسرو پرویز و شیرین ارمنی، با نثری موزون، لطیف و صحنه‌هایی به‌شدت تصویری.

📗 ۳. لیلی و مجنون

روایت جاودانه عشق پاک و سوختهٔ لیلی و مجنون؛ شعری اندوه‌بار، پرشور و ماندگار.

📙 ۴. هفت پیکر

روایتی اسطوره‌ای درباره بهرام گور و هفت گنبد رنگین؛ دربردارنده یکی از زیباترین نظام‌های روایی ادب فارسی.

📓 ۵. اسکندرنامه

آخرین منظومه شاعر در دو بخش:

• شرف‌نامه: ماجراجویی‌ها و فتوحات اسکندر
• اقبال‌نامه: چهره فیلسوفانه و حکیمانه او

🎯 این کتاب مناسب چه کسانی است؟

• علاقه‌مندان به ادبیات کهن فارسی
• پژوهشگران ادبیات دانشگاهی، عرفان و داستان‌سرایی کلاسیک
• دانشجویان زبان و ادبیات فارسی
• دوست‌داران شعر فارسی و کلاسیک
• کسانی که به دنبال نسخه‌ای معتبر و تصحیح‌شده از خمسه نظامی هستند
• علاقمندان به کتاب‌های نفیس و ارزشمند

📚 چرا خمسه نظامی مهم است؟

• الگوی اصلی شاهکارهای پس از خود مانند آثار امیرخسرو دهلوی، وحشی بافقی، خواجوی کرمانی و ده‌ها شاعر دیگر
• نقطه عطفی در داستان‌سرایی منظوم
• سرشار از تمثیل، حکمت، اخلاق، عرفان و فلسفه
• اثرگذاری گسترده بر شعر فارسی، عربی، ترکی و حتی ادبیات اروپایی
• یکی از منابع مهم آموزش ادبیات فارسی در دانشگاه‌های داخل و خارج کشور

✨ بخشی از متن کتاب

«مغنی بدان جره جان‌نواز

بر آهنگ ما ناله نو بساز

که گشتیم چون بلبل از ناله مست

بدان ناله زین ناله دانیم رست

جهان خانهٔ وحش بود از نخست

در او بانوا هر گیاهی که رست…»

❓ سوال و جواب

❓ کلیات نظامی چند جلد و چند صفحه است؟

✔️ این نسخه در دو جلد و ۱۶۶۳ صفحه منتشر شده است.

❓ کدام آثار در این مجموعه گردآوری شده‌اند؟

✔️ مخزن‌الاسرار

✔️ خسرو و شیرین

✔️ لیلی و مجنون

✔️ هفت پیکر

✔️ اسکندرنامه (شرف‌نامه و اقبال‌نامه)

✔️ خردنامه (برخی نسخه‌ها)

❓ چرا این نسخه معتبر است؟

✔️ زیرا توسط وحید دستگردی، یکی از برجسته‌ترین مصححان ادبیات کلاسیک، تصحیح شده است.

👤 درباره نویسنده

نظامی گنجوی (۵۳۵–۶۰۷ یا ۶۱۲ هـ.ق) شاعر بزرگ ایرانی، از مادری کرد، در شهر گنجه به دنیا آمد و بیشتر عمر خود را همان‌جا گذراند.

او استاد بی‌همتای مثنوی‌سرایی در ادب فارسی است؛ کسی که هنر روایت‌پردازی، داستان‌سازی، تصویرسازی شاعرانه و موسیقی شعر را به اوج رساند.

نظامی در علوم زمان خود — همچون ادبیات، نجوم، فقه، کلام، فلسفه و زبان عربی — تبحری کامل داشت و همین دانش گسترده در اشعار او آشکار است.

روز ۲۱ اسفند در تقویم رسمی ایران، «روز بزرگداشت نظامی» نام‌گذاری شده است.

📦 وضعیت کتاب در بساط کتاب

🆕 نسخه نو: موجود ✔️

📕 نسخه دست‌دوم: ناموجود ❌

🎁 امکان بسته‌بندی کادوپیچ: موجود ✔️

🛒 می‌توانید همین حالا این نسخه نفیس و تصحیح‌شده از گنجینه ادبیات فارسی را از «بساط کتاب» تهیه کنید.