مجموعه آثار ۸: مباحث علمی، اجتماعی، اسلامی

📘 مجموعه آثار ۸: مباحث علمی، اجتماعی، اسلامی

✍🏻 نویسنده: مهندس مهدی بازرگان

📚 انتشارات: شرکت سهامی انتشار

📗 تعداد صفحات: ۴۹۵ صفحه

🎯 موضوع: اندیشه دینی، نواندیشی اسلامی، جامعه‌شناسی دین، فلسفه و اصلاح اجتماعی

🧭 معرفی کتاب

کتاب «مجموعه آثار ۸: مباحث علمی، اجتماعی، اسلامی» بخشی از مجموعه‌ی ارزشمند آثار مکتوب مهندس مهدی بازرگان، اندیشمند، مصلح دینی و نخست‌وزیر دولت موقت جمهوری اسلامی ایران است.

در این جلد، گزیده‌ای از آثار پرمایه‌ی بازرگان گردآوری شده که بازتاب‌دهنده‌ی نگاه عمیق او به پیوند میان ایمان، علم، اخلاق، پیشرفت و سیاست است؛ نگاهی که او را در میان روشنفکران مذهبی معاصر ایران، به چهره‌ای یگانه تبدیل کرده است.

بازرگان در این مجموعه، با زبانی علمی، منظم و بر پایه‌ی اسلوب تفکر مهندسی، به تحلیل مفاهیم بنیادین دینی و اجتماعی می‌پردازد؛ از رابطه‌ی کار و ایمان در اسلام گرفته تا نسبت میان دین و تمدن، و از فلسفه‌ی استقلال تا معنا و مرزهای سیاست دینی.

کتاب، نه‌تنها گردآورنده‌ی مقالات یا سخنرانی‌های پراکنده اوست، بلکه همچون آینه‌ای تمام‌نما می‌تواند خواننده را با تفکر منظم و نقادانه‌ی او درباره‌ی دین در عصر جدید آشنا سازد.

📜 فهرست عناوین موجود در جلد هشتم مجموعه آثار

۱. مذهب در اروپا – تحلیلی تاریخی و اجتماعی از جایگاه دین در تمدن غربی

۲. کار در اسلام – نگاهی عمیق به کرامت انسانی در پرتو فرهنگ کار و تلاش

۳. سرچشمه استقلال – بررسی مفاهیم استقلال فکری و فرهنگی در میان ملل مسلمان

۴. بیتهایتِ کوچک‌ها – مقاله‌ای فلسفی درباره نقش اجزای ظریف در حرکت‌های عظیم

۵. آثار عظیم اجتماع – تأملی در نیروی جمعی، همبستگی و اراده عمومی

۶. از خداپرستی تا خودپرستی – نقد تحول ارزش‌ها در جوامع مدرن و فاصله انسان از معنویت

۷. جنگ میان دیروز و فردا – تقابل سنت و تجدد در جوامع اسلامی

۸. احتیاج روز – بازخوانی ضرورت‌های فکری و اخلاقی انسان مدرن

۹. سر عقب‌افتادگی ملل مسلمان – ریشه‌یابی تاریخی و فکری تأخر تمدنی کشورهای اسلامی

۱۰. مزایا و مضار دین – بررسی بی‌طرفانه فواید و مخاطرات دینداری اجتماعی

۱۱. اسلام مکتب مبارز و مولد – اسلام به‌عنوان عامل تحول، رشد، و پویایی اجتماعی

۱۲. مرز میان دین و سیاست – از دقیق‌ترین تحلیل‌های بازرگان درباره‌ی لزوم تمایز نقش نهاد دین از ابزار قدرت

۱۳. انتظار مردم از مراجع – بیان مسئولیت و نقش علما در روزگار جدید

۱۴. دین و تمدن – مقاله‌ای بنیادین درباره‌ی نسبت میان معنویت دینی و پیشرفت تمدن بشری

💡 مروری بر محتوای فکری کتاب

بازرگان در این اثر، ایمان دینی را در نسبت با علم و جامعه مدرن بررسی می‌کند. او از جنس باورمندان مؤمن به اسلام است که بر عقلانیت، اخلاق و آزادی تأکید می‌کنند. در دیدگاه او:

• دین و علم نه متضاد، بلکه مکمّل یکدیگرند.

  دین می‌خواهد انسان را اصلاح کند و علم می‌کوشد طبیعت را بشناسد؛ انسانِ سالم زمانی پدید می‌آید که میان این دو آشتی برقرار شود.

• اسلام دینی پویا، مولد و سازنده است.

  بازرگان، اسلام را نه‌فقط مجموعه‌ای از احکام و عبادات، بلکه مکتبی می‌داند که انسان را به تلاش، تفکر، عدالت و اصلاح می‌خواند.

• دین باید از ابزار قدرت و سیاست جدا بماند.

  در همان دهه‌هایی که دین در عرصه سیاسی پررنگ می‌شد، بازرگان هشدار می‌داد که ادغام دین در قدرت سیاسی، ایمان را به خطر می‌اندازد. این نگاه او در مقاله‌ی «مرز میان دین و سیاست» به‌روشنی بازتاب یافته است.

• نقد درون‌دینی و خودآگاهی فرهنگی

  وی با پذیرش تقدم اخلاق و علم، مسلمانان را به بازاندیشی در آموزه‌ها و عملکرد خود در قبال جهان مدرن فرا می‌خواند و عقب‌ماندگی را نه تقدیر تاریخی، بلکه حاصل غفلت از تعالیم راستین اسلام می‌داند.

🌍 جایگاه کتاب در اندیشه نواندیشی ایران

جلد هشتم از مجموعه آثار، از حیث مضمون، پلی است میان نوشته‌های دینی و اجتماعی بازرگان. این کتاب را باید یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های او دانست، زیرا در آن، رگه‌های اصلی تفکر بازرگان درباره‌ی اصلاح‌پذیری جامعه، ضرورت عقلانیت علمی، ایمان آگاهانه، و اخلاق مسئولانه به وضوح نمایان است.

آثار این جلد، همانند دیگر نوشته‌های او، هم در میان مذهبی‌ها و هم در دانشگاهیان نفوذ داشته و همچنان الهام‌بخش جنبش‌های اصلاح‌طلب دینی در ایران معاصر است.

🎯 این کتاب مناسب چه کسانی است؟

• پژوهشگران حوزه اسلام معاصر و نواندیشی دینی
• علاقه‌مندان به آثار کلاسیک روشنفکری مذهبی
• دانشجویان علوم اجتماعی، فلسفه دین و علوم سیاسی
• هر خواننده‌ای که می‌خواهد دینی عقل‌گرا، متفکر و اجتماعی را در آثار یکی از پیشگامان این جریان بشناسد

✨ گزیده‌ای از اندیشه بازرگان

«اسلام دین عقل است؛ عقل در خدمت ایمان، و ایمان در خدمت انسان. هرجا که عقل تعطیل شود، ایمان نیز به جمود بدل می‌گردد.»

«کار در اسلام نه فقط وظیفه‌ای اقتصادی بلکه عبادتی است که انسان را در مسیر رشد و تعالی قرار می‌دهد.»

«تمدن غربی با علم پیش رفت، اما از ایمان تهی شد؛ تمدن اسلامی باید راهی نو بسازد که در آن، علم و ایمان با هم همراه باشند.»

❓ سوال و جواب

❓ ماهیت اصلی این مجموعه چیست؟

✔️ گزیده‌ای از آثار دکتر مهدی بازرگان درباره‌ی مسائل علمی، دینی و اجتماعی، گردآوری‌شده در قالب جلد هشتم مجموعه آثار رسمی او.

❓ چرا مطالعه این جلد اهمیت دارد؟

✔️ چون طیف وسیعی از اندیشه‌های بنیادین بازرگان—from ایمان و علم تا نسبت دین و سیاست—را شامل می‌شود و عصاره تفکر دینی، اخلاقی و علمی اوست.

❓ آیا لحن کتاب خطابه‌ای است یا تحلیلی؟

✔️ زبانی روشن، تحلیلی و منطقی دارد؛ با همان ساختار دقیق و مستدل مهندس بازرگان که همیشه میان ایمان و عقل، پلی استوار می‌سازد.

👤 درباره نویسنده

مهدی بازرگان (۱۲۸۶–۱۳۷۳) از برجسته‌ترین چهره‌های نواندیشی دینی در ایران معاصر است. او تحصیلات مهندسی خود را در مدرسه مرکزی پاریس (اِکول سنترال) به پایان رساند و پس از بازگشت به ایران، در دانشگاه تهران به تدریس و سپس در عرصه‌های فکری و سیاسی به فعالیت پرداخت.

بازرگان بنیان‌گذار نهضت آزادی ایران، مؤلف ده‌ها اثر تحلیلی در حوزه دین و علم، و نخست‌وزیر دولت موقت پس از انقلاب ۱۳۵۷ بود. آثار او مانند راه طی‌شده، باد و باران، بعثت و ایدئولوژی، علم و ایمان و این مجموعه، به عنوان میراث عقلانیتِ دینی در جهان اسلام شناخته می‌شوند.

📦 وضعیت کتاب در بساط کتاب

🆕 نسخه نو: موجود ✔️

📜 نسخه دست‌دوم: در صورت درخواست قابل تهیه 💬

🎁 امکان بسته‌بندی هدیه‌ای و ارسال پستی ویژه ✔️