مجموعه آثار ۱۸: بازگشت به قرآن (۱)

📘 نام کتاب: مجموعه آثار ۱۸: بازگشت به قرآن (۱)
✍🏻 نام نویسنده: مهدی بازرگان
📚 انتشارات: شرکت سهامی انتشار | 📄 تعداد صفحه: 504
🎭 موضوع و ژانر کتاب: تفسیر موضوعی قرآن، مطالعات قرآنی، دین و اندیشه

معرفی کتاب

مجموعه آثار ۱۸: بازگشت به قرآن (۱) از آثار مهدی بازرگان، مجموعه‌ای از مباحث و پژوهش‌های قرآنی است که با رویکرد تفسیر موضوعی قرآن تنظیم شده است. در این اثر، نویسنده به جای آنکه آیات را صرفاً به ترتیب سوره‌ها و آیه‌ها بررسی کند، موضوعات مشخصی را در قرآن دنبال می‌کند و از خلال مجموعه‌ای از آیات، به بررسی مفاهیم و مسائل مرتبط با آن‌ها می‌پردازد. این مجلد با عنوان «بازگشت به قرآن» بر شناخت و مراجعه مستقیم به متن قرآن و بررسی موضوعات اساسی آن تمرکز دارد و مباحث خود را از شناخت اجمالی قرآن آغاز می‌کند. سپس موضوع آفرینش انسان و پس از آن گزینش آدمیزاد بررسی می‌شود و در پایان نیز مجموعه‌ای از پیوست‌ها آمده است. ساختار کتاب نشان می‌دهد که دغدغه اصلی اثر، مطالعه قرآن از منظر موضوعات محوری و تلاش برای فهم پیوند میان مفاهیم مختلف قرآنی است. بازرگان در این مجموعه، قرآن را موضوع مطالعه‌ای منظم و تحلیلی قرار می‌دهد و خواننده را به بازخوانی مفاهیم آن در ارتباط با یکدیگر دعوت می‌کند. بازگشت به قرآن (۱) برای مخاطبانی که به مطالعات قرآنی، تفسیر موضوعی و اندیشه‌های مهدی بازرگان علاقه دارند، اثری قابل توجه است و در قالب مجموعه آثار او، بخشی از تلاش وی برای بررسی و تبیین مفاهیم قرآن را در اختیار خواننده قرار می‌دهد.

🔹 ویژگی‌های کتاب

✅ رویکرد موضوعی به قرآن: مباحث کتاب بر اساس موضوعات مشخص قرآنی تنظیم شده‌اند و نه صرفاً بر اساس ترتیب سوره‌ها.

✅ شناخت اجمالی قرآن: کتاب با بحثی درباره شناخت کلی و اجمالی قرآن آغاز می‌شود و زمینه ورود به مباحث بعدی را فراهم می‌کند.

✅ بررسی آفرینش انسان: یکی از محورهای اصلی این مجلد، بررسی موضوع آفرینش انسان در چارچوب مباحث قرآنی است.

✅ موضوع گزینش آدمیزاد: نویسنده در ادامه به موضوع گزینش انسان و جایگاه آن در مباحث قرآنی می‌پردازد.

✅ پیوست‌های تکمیلی: کتاب علاوه بر مباحث اصلی، شامل بخش‌هایی با عنوان «پیوست‌ها» است که در تکمیل محتوای اثر ارائه شده‌اند.

✅ بخشی از مجموعه آثار مهدی بازرگان: این کتاب به عنوان جلد هجدهم مجموعه آثار بازرگان منتشر شده و جایگاه آن در مجموعه، برای مطالعه آثار قرآنی نویسنده اهمیت دارد.

📌 مناسب برای

• علاقه‌مندان به تفسیر موضوعی قرآن
• پژوهشگران و دانشجویان مطالعات قرآنی
• علاقه‌مندان به اندیشه و آثار مهدی بازرگان
• خوانندگانی که به بررسی موضوعات قرآن خارج از قالب تفسیر ترتیبی علاقه دارند
• علاقه‌مندان به موضوع آفرینش انسان در قرآن
• مخاطبانی که درباره جایگاه انسان و گزینش آدمیزاد در قرآن مطالعه می‌کنند
• علاقه‌مندان به آثار دینی، فکری و پژوهشی معاصر
• کسانی که در حال مطالعه مجموعه آثار مهدی بازرگان هستند

📌 این کتاب در کدام لیست‌های پیشنهادی قرار می‌گیرد؟

📚 کتاب‌های تفسیر موضوعی قرآن
📚 کتاب‌های مطالعات قرآنی
📚 آثار مهدی بازرگان
📚 کتاب‌های دین و اندیشه
📚 کتاب‌های پژوهشی درباره قرآن
📚 کتاب‌های اندیشه اسلامی معاصر
📚 کتاب‌های انسان‌شناسی در قرآن
📚 مجموعه آثار نویسندگان و متفکران ایرانی

بازگشت به قرآن؛ رویکردی موضوعی به متن قرآن

عنوان «بازگشت به قرآن» جهت کلی این مجموعه را به‌خوبی نشان می‌دهد. در این اثر، قرآن به عنوان متن اصلی مطالعه قرار گرفته و مباحث حول موضوعات مشخص آن شکل گرفته‌اند. چنین رویکردی با تفسیر ترتیبی تفاوت دارد؛ در تفسیر ترتیبی، مفسر معمولاً از ابتدای یک سوره یا قرآن آغاز می‌کند و آیات را به ترتیب بررسی می‌کند، اما در تفسیر موضوعی، یک موضوع مشخص انتخاب می‌شود و آیات مرتبط با آن موضوع در کنار یکدیگر مطالعه می‌شوند.

در این مجلد نیز همین نگاه موضوع‌محور در ساختار کتاب دیده می‌شود. نویسنده ابتدا به شناخت اجمالی قرآن می‌پردازد و سپس بحث را به یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های مربوط به انسان، یعنی آفرینش انسان، گسترش می‌دهد. پس از آن، موضوع گزینش آدمیزاد مطرح می‌شود و در پایان نیز پیوست‌هایی برای تکمیل مباحث ارائه شده است.

شناخت اجمالی قرآن

بخش نخست کتاب با موضوع شناخت اجمالی قرآن آغاز می‌شود. این بخش را می‌توان مدخلی برای ورود به مباحث بعدی دانست؛ زیرا پیش از بررسی موضوعات خاص، شناخت کلی از متن و محتوای قرآن اهمیت پیدا می‌کند.

قرار گرفتن این بحث در ابتدای کتاب نشان می‌دهد که نویسنده تلاش کرده است ابتدا زمینه لازم برای مطالعه موضوعات بعدی را فراهم کند و سپس به سراغ مباحث مشخص‌تر برود. از این منظر، خواننده ابتدا با یک نگاه کلی وارد بحث می‌شود و بعد با موضوعاتی مشخص مانند آفرینش انسان و گزینش آدمیزاد مواجه می‌شود.

آفرینش انسان در قرآن

یکی از محورهای اصلی بازگشت به قرآن (۱)، بحث آفرینش انسان است. انسان از بنیادی‌ترین موضوعات مطرح در متون دینی است و بررسی جایگاه او در قرآن، پرسش‌هایی درباره منشأ آفرینش، موقعیت انسان و نسبت او با جهان و پروردگار را پیش می‌کشد.

بازرگان در این مجموعه، این موضوع را در قالب مطالعه موضوعی قرآن دنبال می‌کند. بنابراین محور بحث، بررسی موضوع آفرینش انسان در ارتباط با آیات و مفاهیم قرآنی است.

گزینش آدمیزاد

پس از بحث آفرینش، کتاب به موضوع گزینش آدمیزاد می‌پردازد. قرار گرفتن این بحث در ادامه آفرینش انسان، ساختار مفهومی مشخصی به این بخش از کتاب می‌دهد و مطالعه انسان را از یک بحث درباره آفرینش به موضوع جایگاه و گزینش او ادامه می‌دهد.

این بخش نیز در چارچوب همان رویکرد موضوعی قرار دارد و بخشی از تلاش نویسنده برای بررسی مجموعه‌ای از مفاهیم مرتبط با انسان در قرآن است.

جایگاه کتاب در مجموعه آثار مهدی بازرگان

مجموعه آثار ۱۸: بازگشت به قرآن (۱) بخشی از مجموعه آثار مهدی بازرگان است و برای خواننده‌ای که قصد دارد آثار فکری و قرآنی او را به صورت مجموعه‌ای دنبال کند، اهمیت ویژه‌ای دارد. انتخاب عنوان «بازگشت به قرآن» برای این مجموعه نیز نشان‌دهنده تمرکز اثر بر مطالعه و بررسی مستقیم قرآن و موضوعات آن است.

این مجلد با ۵۰۴ صفحه، اثری نسبتاً مفصل در حوزه مطالعات قرآنی محسوب می‌شود و ساختار آن از چند بخش اصلی تشکیل شده است: شناخت اجمالی قرآن، آفرینش انسان، گزینش آدمیزاد و پیوست‌ها.

برای مخاطبی که به دنبال مطالعه‌ای موضوعی درباره قرآن و آشنایی با شیوه پرداخت مهدی بازرگان به مسائل قرآنی است، این کتاب می‌تواند در کنار دیگر مجلدات مرتبط با اندیشه دینی و قرآنی او مطالعه شود.

مجموعه آثار ۱۸: بازگشت به قرآن (۱) با ۵۰۴ صفحه توسط شرکت سهامی انتشار منتشر شده است.